Kifoz ve Skolyoz Arasındaki Fark Nedir?

Kifoz, omurganın yandan bakıldığında sırt bölgesinde öne doğru normalden fazla eğrilmesidir (kamburluk); skolyoz ise omurganın arkadan bakıldığında sağa ya da sola eğrilmesi ve kendi ekseni etrafında dönmesidir. Kısacası kifoz "öne", skolyoz "yana" eğriliktir. İkisi aynı kişide birlikte de görülebilir; bu duruma kifoskolyoz denir. Belirtileri, ölçülme biçimleri ve tedavi kararları birbirinden farklıdır.

Kifoz ve skolyoz bir bakışta

Kifoz ve skolyoz arasındaki fark (şematik)

Kifoz nedir?

Sağlıklı bir omurgada sırt bölgesinde hafif bir öne eğrilik (fizyolojik kifoz) zaten vardır. Bu eğrilik normal sınırların üzerine çıktığında ve sırtta belirgin bir yuvarlaklık oluştuğunda kifozdan söz edilir.

Kifoz türleri

• Duruş (postural) kifozu: Kötü oturma ve duruş alışkanlıklarıyla ilişkilidir. Omurlarda yapısal bozukluk yoktur; kişi dik durduğunda eğrilik büyük ölçüde düzelir. Egzersiz ve duruş eğitimi temel yaklaşımdır.
• Scheuermann kifozu: Ergenlikte ortaya çıkan yapısal bir kifozdur. Röntgende art arda en az üç omurda 5 derece veya daha fazla öne kamalaşma ile tanımlanır [1]. Kişi dik durmaya çalışsa da eğrilik düzelmez.
• Doğumsal (konjenital) kifoz: Omurların anne karnında hatalı gelişmesiyle oluşur ve yakın takip gerektirir.
• Diğer nedenler: İleri yaşta osteoporoza bağlı çökme kırıkları, enfeksiyonlar, tümörler veya geçirilmiş ameliyatlar.

Ayrıntılı bilgi için Kifoz (kamburluk) sayfamıza bakabilirsiniz.

Skolyoz nedir?

Skolyoz, omurganın yana doğru eğrilmesi ve aynı anda omurların kendi etrafında dönmesiyle oluşan üç boyutlu bir deformitedir. Röntgende Cobb açısı 10 derece veya üzerindeyse skolyoz tanısı konur. En sık görülen tür, nedeni tam olarak bilinmeyen ve ergenlik döneminde fark edilen idiyopatik skolyozdur. Doğumsal, nöromüsküler ve erişkin (dejeneratif) skolyoz diğer türlerdir.

Ayrıntılı bilgi için Skolyoz sayfamıza ve idiyopatik skolyoz yazımıza bakabilirsiniz.

Belirtileri nasıl ayırt edilir?

Kifozda dikkat edilecekler:

• Yandan bakıldığında sırtta artmış yuvarlaklık
• Omuzların ve başın öne düşmesi
• Uzun süre oturunca ya da ayakta kalınca sırt ağrısı ve yorgunluk
• Dik durmakta zorlanma

Skolyozda dikkat edilecekler:

• Omuzlardan birinin daha yüksek olması
• Kürek kemiklerinden birinin daha belirgin olması
• Bel boşluklarının asimetrik görünmesi
• Öne eğilince sırtın bir tarafında kabarıklık (kaburga kamburu)

Çocuklarda skolyoz çoğu zaman ağrı yapmadığı için aileler tarafından tesadüfen fark edilir. Evde yapılabilecek basit gözlem için çocuklarda skolyoz yazımıza göz atabilirsiniz.

Tanı nasıl konur?

Her iki durumda da tanı muayene ve ayakta çekilen tüm omurga röntgeniyle konur:

• Skolyozda muayenede Adams öne eğilme testi yapılır; ön-arka röntgende eğriliğin derecesi Cobb açısı ile ölçülür. Ölçümün nasıl yapıldığını Cobb açısı yazımızda anlattık.
• Kifozda yan röntgende sırt eğriliğinin açısı ölçülür; Scheuermann kifozunu duruş kifozundan ayırmak için omurlardaki kamalaşmaya bakılır.
• Doğumsal bir bozukluk, sinir basısı belirtisi veya hızlı ilerleme varsa MR ya da BT istenebilir.

Tedavi yaklaşımları neden farklıdır?

Tedavi kararı eğriliğin türüne, derecesine, hastanın yaşına ve büyümenin ne kadar sürdüğüne göre verilir.

Skolyozda:

• Hafif eğriliklerde düzenli röntgen kontrolüyle izlem
• Büyümesi süren çocuklarda orta derece eğriliklerde korse ve skolyoza özgü egzersizler; uluslararası SOSORT kılavuzu korse ve skolyoza özgü egzersizlerin büyüme çağında ilerlemeyi yavaşlatmadaki yerini kanıt düzeyiyle birlikte özetler [2]. Bkz. skolyozda korse kullanımı ve skolyozda ameliyatsız tedavi
• İleri derece veya ilerleyen eğriliklerde cerrahi tedavi (skolyoz ameliyatı)

Kifozda:

• Duruş kifozunda egzersiz, duruş eğitimi ve fizik tedavi (kifozda fizik tedavi ve egzersiz)
• Büyümesi süren Scheuermann hastalarında uygun durumlarda korse
• İleri derece eğrilik, korse ve egzersize rağmen süren ağrı, belirgin şekil bozukluğu veya sinir basısı varsa cerrahi düşünülebilir. Sistematik bir derlemede ameliyat gerekçeleri olarak ağrı, şekil bozukluğu, konservatif tedavinin yetersiz kalması ve nörolojik bulgular öne çıkmış; günümüzde çoğunlukla yalnız arkadan yapılan ameliyatlar tercih edildiği bildirilmiştir [1]. Ameliyat sonrası süreç için kamburluk ameliyatı sonrası yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi seçeneğin uygun olduğu kişiden kişiye değişir ve muayene ile röntgen değerlendirmesi olmadan belirlenemez.

Tedavi edilmezse ne olur?

Hafif eğriliklerin çoğu yaşam boyu sorun çıkarmadan izlenebilir. Ancak büyüme çağında ilerleyen eğrilikler zamanla artabilir. İleri derece skolyoz ve kifoz; görünüm kaygısı, sırt ağrısı, ileri derecelerde ise akciğer kapasitesinde azalma gibi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle özellikle ergenlikte düzenli kontrol önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Kifoz ve skolyoz aynı anda olabilir mi?

Evet. Omurganın hem öne hem yana eğrildiği bu duruma kifoskolyoz denir. Değerlendirme ve tedavi planı her iki eğrilik birlikte düşünülerek yapılır.

Kamburluk her zaman kifoz mudur?

Hayır. Öne eğilince sırtın bir tarafında görülen kabarıklık (kaburga kamburu) skolyozun belirtisidir. Yandan bakıldığında sırtın tümüyle yuvarlaklaşması ise kifoza işaret eder. Ayrımı muayene ve röntgen yapar.

Duruş bozukluğu ile Scheuermann kifozu nasıl ayırt edilir?

Duruş kifozunda kişi dik durduğunda eğrilik büyük ölçüde düzelir ve röntgende omurlar normal görünür. Scheuermann kifozunda eğrilik serttir ve röntgende art arda omurlarda öne kamalaşma görülür.

Hangisi daha sık görülür?

Ergenlik döneminde en sık karşılaşılan omurga deformitesi idiyopatik skolyozdur. Duruş kifozu da gençlerde sık görülür ancak çoğu yapısal değildir.

Hangi doktora başvurmalıyım?

Omurga eğriliklerinin tanı ve tedavisi ortopedi ve travmatoloji uzmanları ve omurga cerrahları tarafından yapılır. Fark ettiğiniz bir asimetri veya kamburluk varsa ayakta çekilen tüm omurga röntgeniyle değerlendirme yapılmalıdır.

Kaynaklar

1. Huq S, Ehresman J, Cottrill E, et al. Treatment approaches for Scheuermann kyphosis: a systematic review of historic and current management. J Neurosurg Spine. 2019;32(2):235-247. doi: 10.3171/2019.8.SPINE19500
2. Negrini S, Donzelli S, Aulisa AG, et al. 2016 SOSORT guidelines: orthopaedic and rehabilitation treatment of idiopathic scoliosis during growth. Scoliosis Spinal Disord. 2018;13:3. doi: 10.1186/s13013-017-0145-8