Kifoz Tedavisinde Fizik Tedavi ve Egzersizlerin Rolü
Dr. Akif Albayrak – Omurga Cerrahisi Uzmanı
Kifoz, omurganın öne doğru normalden fazla eğrilmesiyle ortaya çıkan ve halk arasında “kamburluk” olarak bilinen bir omurga deformitesidir. Her yaştan bireyi etkileyebilse de özellikle ergenlik döneminde hızlı büyüme çağında veya ileri yaşlarda kemik erimesine bağlı olarak daha sık görülür. Kifoz tedavisinde fizik tedavi ve egzersizler, cerrahi dışı yaklaşımlar içinde en önemli yerlerden birini tutar.
Bu yazıda kifozun tedavisinde fizik tedavi ve egzersizlerin rolünü, hangi durumlarda etkili olduğunu ve hastalarımıza önerdiğimiz yaklaşımları bilimsel veriler ve klinik tecrübelerim ışığında anlatacağım.
Kifoz Nedir?
Kifoz, omurganın torakal (sırt) bölgesinde, normalde 20–45 derece olan eğriliğin artarak postür bozukluğu, ağrı ve estetik kaygılara yol açtığı bir durumdur. Eğriliğin derecesi, hastanın yaşı ve omurga esnekliği tedavi sürecinde belirleyici faktörlerdir.
Fizik Tedavinin Kifozdaki Önemi
Fizik tedavi, kifoz tedavisinde hem duruş bozukluğunu düzeltmeye hem de kas iskelet sistemini güçlendirmeye yönelik uygulanır. Amaç sadece kamburluğu azaltmak değil, aynı zamanda omurga sağlığını korumak ve ilerlemeyi durdurmaktır.
Fizik tedavi sayesinde:
- Postür kasları güçlendirilir,
- Esneklik artırılır,
- Ağrı ve kas gerginliği azaltılır,
- Omurga çevresi kas dengesi sağlanır,
- İlerleme riski düşürülür.
Hangi Durumlarda Fizik Tedavi Etkilidir?
- 20–55 derece arası hafif ve orta dereceli kifoz vakalarında, düzenli egzersizlerle omurga açısı kontrol altına alınabilir.
- Büyüme çağında erken tanı konan çocuk ve gençlerde, fizik tedavi ilerlemenin önüne geçebilir.
- Osteoporoz kaynaklı kifozlarda, kemik sağlığını destekleyen tedavilerle birlikte uygulanır.
Egzersizlerin Tedavideki Rolü
Kifoz egzersizleri, omurgayı geriye doğru esnetmeye ve sırt kaslarını güçlendirmeye odaklanır. Ancak her egzersiz herkese uygun olmayabilir. Yanlış uygulanan hareketler kifozu artırabileceğinden mutlaka hekim ve fizyoterapist kontrolünde program hazırlanmalıdır.
En sık önerilen egzersiz türleri:
- Postür düzeltme egzersizleri (duvar destekli duruş çalışmaları)
- Sırt ekstansiyon hareketleri
- Esneme egzersizleri (özellikle göğüs kasları için)
- Core bölgesi güçlendirme çalışmaları
- Yüzme (özellikle sırt üstü ve serbest stil)
Hekim Tavsiyesi
- Erken başlamak çok önemlidir: Kifoz ne kadar erken fark edilirse, fizik tedavi o kadar etkili olur.
- Bireysel program şarttır: Her hastanın kifoz derecesi, yaş ve omurga yapısı farklıdır. Hazır egzersiz listeleri yerine kişiye özel plan yapılmalı.
- Düzenlilik olmadan sonuç olmaz: Haftada en az 3-4 gün egzersiz yapılmalı, gerekirse profesyonel seanslarla desteklenmeli.
- Yaşam tarzı değişiklikleri: Doğru oturma, bilgisayar başında ergonomik duruş ve günlük hareket alışkanlıkları tedavinin kalıcı olmasına katkı sağlar.
Cerrahi Gerekli mi?
Fizik tedavi ve egzersiz, ileri derecede kifoz (genellikle 70 derece üzeri) vakalarında tek başına yeterli olmaz. Bu durumlarda cerrahi seçenekler değerlendirilir. Ancak cerrahi planlansa dahi, fizik tedavi ameliyat öncesi ve sonrası sürecin ayrılmaz bir parçasıdır.
Kifoz tedavisinde fizik tedavi ve egzersizler, doğru planlandığında çok başarılı sonuçlar verebilir. Özellikle hafif ve orta dereceli kifozda, düzenli uygulama ile duruş bozukluğu düzelebilir, ağrı kontrol altına alınabilir ve cerrahi ihtiyacı geciktirilebilir.
Unutmayın, her hastanın tedavi süreci farklıdır. Kendi omurga sağlığınız için mutlaka uzman hekim kontrolünde ilerleyin.