Sayın Ebeveynler,
Skolyoz tanısı konan çocuğunuz için ameliyat zamanlaması, en zor verilen kararlardan biridir. Ortopedi uzmanı olarak, bu süreçte yaşadığınız endişeyi anlıyorum. Ameliyat kararının hangi objektif kriterlere dayandığını mesleki tecrübelerim ışığında sizlerle paylaşmak istiyorum.
Amacım, sizi bilgilendirerek kaygılarınızı azaltmak ve hekiminizle olan iletişiminizi güçlendirmektir.
Tek Başına Bir Rakam Değil: Bütüncül Değerlendirme
Aileler genellikle "Kaç derecede ameliyat gerekir?" sorusuna net bir rakamla cevap bekler. Ancak gerçek hayat bu kadar basit değildir. 40-50 derece aralığı genellikle cerrahi için değerlendirildiğimiz kritik eşik olsa da, kararımızı sadece bu rakama bakarak vermeyiz. Ameliyat kararı, bir yap-bozun parçaları gibi bir araya gelen dört temel faktörün değerlendirilmesi ile verilir:
1. Cobb Açısı (Eğriliğin Derecesi):
- 25-45 Derece Arası: Genellikle, çocuğun büyüme potansiyeli varsa, korse tedavisi ile takip ve ilerlemenin durdurulması hedeflenir.
- 40-50 Derece ve Üzeri: Bu eşik, cerrahi için en önemli göstergelerden biridir. Özellikle çocuğun büyümesi devam ediyorsa, bu derecedeki eğriliklerin ilerleme riski çok yüksektir. Ameliyat ile bu ilerleme durdurulur ve mevcut eğrilik düzeltilir.
- 50 Derecenin Üzeri: Bilimsel çalışmalar, iskelet olgunluğuna ulaşmış bireylerde dahi 50 derecenin üzerindeki eğriliklerin, hayat boyunca yılda 0.5-1 derece kadar ilerlemeye devam edebileceğini göstermektedir. Bu nedenle, bu derecelerdeki eğriliklerde, ileriye dönük problemi önlemek adına cerrahi gündeme gelir.
2. Çocuğun Büyüme Potansiyeli (Kemik Yaşı ve Risser İşareti):
Bu, dereceden bile daha kritik olabilen bir faktördür. Şu soruyu sorarız: "Çocuğun önünde ne kadar büyüme kaldı?" Büyüme ne kadar fazlaysa, eğrilik o kadar hızlı ilerler. Kemik yaşı ve kalça kemiğindeki bir büyüme alanı olan Risser işareti (genellikle 0-5 arasında derecelendirilir) ile bunu değerlendiririz. Risser evresi 0-1 ve derecesi 40'ın üzerinde bir çocuk, ameliyat için en güçlü adaylardandır.
3. Eğriliğin İlerleme Hızı:
Takip sürecinde, iki kontrol grafisi arasında eğrilikte 5 derece veya daha fazla artış gözlemlenmesi, tedavi planını değiştirmemiz için önemli bir uyarı işaretidir. Eğrilik, korse tedavisine rağmen hızla ilerliyorsa, cerrahi düşünülmelidir.
4. Kozmetik Görünüm ve Yaşam Kalitesi:
Skolyoz sadece bir röntgen bulgusu değil, çocuğun hayatını etkileyen bir durumdur. Belirgin bir sırt kamburu (kaburga hörgücü), omuz ve kalça asimetrisi çocuğun özgüvenini etkiliyorsa, giysiler giymekte zorlanıyorsa ve bu durum onu sosyal olarak geri çekilmeye itiyorsa, bu faktörler cerrahi kararında önemli bir yer tutar.
"Bekleyelim" Demenin Riskleri Nelerdir?
Bazen aileler ameliyatı ertelemek veya tamamen alternatif yöntemlere yönelmek isteyebiliyor. Bu anlaşılır bir durumdur. Ancak, cerrahi gerektiren bir eğrilikte beklemek, şu riskleri beraberinde getirebilir:
- Eğriliğin daha da artması ve ameliyatın teknik olarak daha zor bir hale gelmesi.
- İlerlemiş eğriliklerde düzeltme oranının nispeten daha düşük olması.
- Omurgadaki sertliğin artması ve esnekliğin azalması.
Son Söz Yerine: Ortak Bir Karar Yolculuğu
Unutmayın, çocuğunuz için en doğru zamanlama, onun kişisel durumuna özgüdür. 45 derecelik, hızla ilerleyen ve belirgin deformitesi olan büyüme çağındaki bir çocuk ile, 55 derecelik, kemik olgunluğuna erişmiş ve ilerlemesi durmuş bir genç için cerrahi kararı farklılık gösterebilir.
Biz hekimler olarak elimizdeki bilimsel veriler, klinik deneyimimiz ve radyolojik bulgularla size bir yol haritası çizeriz. Nihai karar ise, bu bilgilerle donatılmış olarak, siz ailelerle birlikte, çocuğunuzun en yüksek yararı gözetilerek verilmesi gereken ortak bir karardır.
Önemli Not: Bu yazı, bir ortopedi uzmanının muayenesi ve konsültasyonunun yerine geçmez. Tanı, takip ve tedaviye yönelik tüm kararlar için lütfen çocuğunuzu takip eden hekimine başvurunuz. Her çocuk özeldir ve tedavisi de kişiselleştirilmiş olmalıdır.